Mae gwasanaethau radioleg dan straen ac mae angen gweithredu

7 Tach 2018 - 11:13yb

Mae’r targedau o ran yr amseroedd aros yn cael eu bodloni ac mae’r gwasanaethau'n cael eu rheoli’n dda, ond nid yw’r sefyllfa’n gynaliadwy yn ôl yr Archwilydd Cyffredinol

Mae gwasanaethau radioleg Cymru dan bwysau oherwydd bod y galw amdanynt yn cynyddu, oherwydd anawsterau o ran recriwtio a chadw staff, oherwydd bod y cyfarpar sganio’n hen ac yn annigonol, ac oherwydd gwendidau TG. Dyma gasgliad adroddiad a gyhoeddir gan Archwilydd Cyffredinol Cymru sy’n galw am weithredu clir a phenodol i sicrhau bod modd i wasanaethau ymdopi â’r galw yn y dyfodol.

Er gwaethaf y pwysau hwn, canfu’r adroddiad fod y targedau o ran yr amseroedd aros i gael archwiliadau radioleg yn cael eu bodloni ar hyn o bryd a bod gwasanaethau radioleg yn cael eu rheoli’n dda yn gyffredinol.

Mae’r perfformiad o ran yr amseroedd aros wedi gwella yn ystod y pum mlynedd diwethaf, ac mae nifer y cleifion sy’n aros mwy nag wyth wythnos i gael archwiliad wedi gostwng. Mae’r arian ychwanegol a ddarparwyd, yn ogystal â'r camau i gyflawni archwiliadau drwy ddefnyddio unedau symudol o'r sector preifat a chapasiti sydd dros ben gan fyrddau iechyd eraill, wedi helpu i gyflawni’r gwelliannau hyn. Ond nid yw hyn yn gynaliadwy yn y tymor hir ac mae rhai cleifion yn aros am gyfnod hir i gael canlyniadau eu harchwiliadau.

Mae’r galw’n cynyddu cymaint â 15% y flwyddyn mewn rhai ardaloedd. Canfuwyd bod pob bwrdd iechyd, ac eithrio un, hefyd yn ei chael yn anodd recriwtio a chadw radiolegwyr a radiograffwyr. Mae gan bob bwrdd iechyd gyfarpar sy’n nesáu at ddiwedd ei oes ac nid yw’r system wybodaeth graidd ar gyfer radioleg yn ateb gofynion y byrddau iechyd.

Canfu’r adroddiad hefyd fod gwasanaethau’n cael eu rheoli’n dda o safbwynt gweithredol, ond bod lle i gryfhau’r gwaith craffu ar lefel y bwrdd a’r gwaith o gynllunio gwasanaethau’n strategol.

O ystyried natur rhai o’r materion y mae gwasanaethau radioleg yn eu hwynebu, ni fydd y camau a gymerir gan fyrddau iechyd ar eu pennau eu hunain yn ddigon i sicrhau bod gwasanaethau radioleg yn gynaliadwy yn y dyfodol – mae angen cynllun strategol cenedlaethol. Mae Llywodraeth Cymru wedi sefydlu Tasglu Delweddu i lunio ‘Datganiad o Fwriad o ran Delweddu’ ar lefel uchel sy’n amlinellu'r camau y mae angen i Wasanaeth Iechyd Gwladol Cymru (GIG Cymru) eu cymryd.

Mae’r adroddiad a gyhoeddir yn gwneud nifer o argymhellion sy’n canolbwyntio ar lunio a gweithredu cynllun manwl sy'n rhoi sylw digonol i'r heriau a bennwyd drwy ein gwaith ac yn y Datganiad o Fwriad o ran Delweddu.

Dywedodd Adrian Crompton, yr Archwilydd Cyffredinol:

“Mae radioleg yn rhan hollbwysig o’n Gwasanaeth Iechyd gan ei bod yn helpu i wneud diagnosis o glefydau ac anafiadau, eu monitro a’u trin. Ond mae’r gwasanaeth dan bwysau ac, er ei fod yn ymdopi ar hyn o bryd, nid yw’n debygol y bydd yn parhau i ymdopi yn y tymor hir. Mae’r adroddiad a gyhoeddir gennyf yn gwneud argymhellion clir ar lefel genedlaethol ac ar lefel leol ac rwy’n galw ar GIG Cymru i gymryd camau clir a phenodol yng ngoleuni’r adroddiad.”