skip to main content

Beth yw’r gost?

Edrychom ar gyfrifon y GIG yng Nghymru i wneud dadansoddiad lefel uchel o gost gofal sylfaenol. Rydym yn bwriadu edrych ar y mater hwn yn fanylach yng ngwaith archwilio’r dyfodol.

Cyfanswm cost gofal sylfaenol

Yn 2016-17, dengys cyfrifon y GIG yng Nghymru fod y byrddau iechyd wedi gwario £1.39 biliwn ar wasanaethau gofal sylfaenol. Mae’r siart isod yn dangos rhagor o fanylion am sut y gwariwyd yr arian hwnnw.

Tueddiad o ran gwariant byrddau iechyd

  • Rhwng 2010-2011 a 2016-17, bu cynnydd o 4% yng ngwariant byrddau iechyd o £1.34 biliwn i £1.39 biliwn.
  • Fodd bynnag, ar ôl ystyried effaith chwyddiant, mae hyn gyfystyr â gostyngiad yn nhermau real o 5%.

Gwariant Gofal Sylfaenol fel canran o gyfanswm gwariant byrddau iechyd

  • Rhwng 2010-11 a 2016-17, cynyddodd cyfanswm gwariant y byrddau iechyd yng Nghymru (Costau Gweithredu Net) o £5.39 biliwn i £6.32 biliwn.
  • Fodd bynnag, dros yr un cyfnod, lleihawyd gwariant cofnoededig ar ofal sylfaenol fel canran o gyfanswm gwariant y byrddau iechyd yng Nghymru (Cost Gweithredu Net) o 25% i 22%.
  • Mae hyn yn awgrymu nad yw'r newid mewn adnoddau tuag at ofal sylfaenol sydd wedi bod wrth graidd llawer o bolisi'r GIG yn y blynyddoedd diwethaf yn cael ei gyflawni. Fodd bynnag, mae'r llun yn gymhleth gan y ffaith nad yw gwariant gan fyrddau iechyd ar ofal sylfaenol yn cael ei gategoreiddio'n gyson ac felly mae'n debyg nad yw'r ffigur a gofnodir yn y cyfrifon yn cynrychioli cyfanswm gwariant gofal sylfaenol.

Cyllid gan Lywodraeth Cymru

  • Mae Llywodraeth Cymru yn dyrannu arian i fyrddau iechyd lleol i’w wario ar wasanaethau gofal sylfaenol. Yn 2016-17, roedd y dyraniad hwnnw yn oddeutu £887 miliwn.
  • Mae hyn yn cynnwys Gwasanaethau Meddygol Cyffredinol, Gwasanaethau fferyllol, Gwasanaethau Deintyddol Cyffredinol, y Gronfa Gofal Sylfaenol Genedlaethol, yn ogystal â chyllid ar gyfer ystod o wasanaethau optometreg a rhai agweddau ar bresgripsiynau a rhoi meddyginiaethau.
  • Nid yw’r dyraniad yn cynnwys y cyllid y mae fferyllfeydd cymunedol yn ei dderbyn yn anuniongyrchol fel ‘elw a gedwir ar bryniannau’. Hwn yw’r elw y mae fferyllfeydd yn ei gadw pan fo’r GIG yn eu had-dalu am brynu meddyginiaethau.
  • Mae’r dyraniad ar gyfer Gwasanaethau Meddygol Cyffredinol wedi’i glustnodi, sy’n golygu y dylai byrddau iechyd wario eu dyraniad cyfan ar Wasanaethau Meddygol Cyffredinol. Yn 2016-17, gwariodd y byrddau iechyd 2.4% yn fwy na’u dyraniad ar gyfer y contract Gwasanaethau Meddygol Cyffredinol. Fodd bynnag, nid yw’r dyraniad cyfan ar gyfer Gwasanaethau Deintyddol Cyffredinol wedi’i glustnodi, ac yn 2016-17, gwariodd y byrddau iechyd 6.4% yn llai na’u dyraniad ar gyfer Gwasanaethau Deintyddol Cyffredinol.

Adeiladau gofal sylfaenol

  • Ym mis Hydref 2017, dangosodd cyfeiriadur GIG Cymru fod 596 o adeiladau meddygfeydd (gan gynnwys practisau ategol), 428 o bractisau deintyddol, 448 o optegwyr preifat a 717 o fferyllfeydd. Mae rhai o’r adeiladau hyn yn rhan o ystad y GIG, tra bo lleill yn eiddo preifat.
  • Daeth ein gwaith cwmpasu o hyd i rai problemau yng Nghymru gyda diffyg gofod mewn adeiladau gofal sylfaenol cyfredol, megis practisau meddygon teulu a chanolfannau gofal iechyd. Gallai hyn ei gwneud yn fwy anodd cyflwyno ffyrdd newydd o weithio, fel sefydlu clinigau newydd ar gyfer ffisiotherapyddion, fferyllwyr cymunedol ac ati.
  • Nid oes data ar gael am gyflwr yr ystâd gofal sylfaenol, felly nid yw costau cynnal a chadw a ohiriwyd yn hysbys.
  • Yn 2017, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru fuddsoddiad o £68 miliw [Yn agor mewn ffenestr newydd] i adeiladu 11 o ganolfannau iechyd a meddygfeydd newydd, yn ogystal â gwella wyth o ganolfannau iechyd presennol, i’w cyflawni erbyn 2021.
twitter logo facebook logo youtube logo